Chomik często jest pierwszym zwierzątkiem dziecka. Krótka długość życia, niewielkie wymiary i potrzeby to niewątpliwie korzystne cechy w oczach wielu rodziców. Ale czy na pewno małe zwierzę = małe wymagania?
Na początek garść ciekawostek
Chomiki to zwierzęta, które aktywne są głównie o zmierzchu i nocą. Prowadzą samotniczy tryb życia i tylko niektóre gatunki (i tylko w naturze) żyją w grupach. Należy o tym pamiętać zanim zadecydujemy o kupnie zwierzęcia. Warto też wspomnieć, że są to zwierzątka, które rozmnażają się szybko i w dużych ilościach, z tych właśnie względów warto trzymać je osobno by nie dochodziło do konfliktów a jednocześnie do niekontrolowanego rozmnażania.
1 chomik = 1 klatka/terrarium
Mają bardzo dobrze rozwinięty słuch, słyszą nie tylko te dźwięki co ludzie, ale również ultradźwięki. Najlepiej rozwiniętym zmysłem jest węch. Dzięki niemu chomiki doskonale orientują się w terenie, oznaczają rewir swoim zapachem w celach rozpoznawczych. Powonienie służy tym gryzoniom do wyczuwania obcych w swoim terenie. Zwierzęta te posiadają wąsy służące im do rozpoznawania swojego położenia, zwłaszcza w nocy.
Torby policzkowe służą do chowania pożywienia, są one bardzo rozciągliwe, mogą pomieścić nawet do 20 g pokarmu. Po bokach z obydwóch stron chomiki syryjskie posiadają gruczoły zapachowe, dzięki którym oznaczają swój rewir. Chomiki karłowate posiadają gruczoły zapachowe pośrodku brzucha.
Gdy pojawią się małe chomiczki…
Długość cyklu płciowego u chomika to 4-5 dni, ruja trwa 8-26 godzin, a ciąża 15-22 dni. W miocie rodzi się od 4 do 12 młodych, ważących 1,5-3 g. Optymalny wiek odsadzenia to ok 3 tygodnie. Samce osiągają dojrzałość płciową w wieku 8 tygodni, a samice w wieku 6 tygodni. To moment, w którym hodowca powinien oddzielić chomiki według płci.
Małe chomiki trafiają do nowych domów zwykle w wieku 1-1,5 miesiąca.
Gatunki chomików
Chomiki domowe to chomiki syryjskie (największe) lub chomiki karłowate, do których należą chomiki dżungarskie, Campbella, chińskie czy Roborowskiego.
Chomik syryjski – największy, może mieć nawet 15 cm, waży 130- 180 g, żyją 2-3 lata, umaszczenia różne, sierść krótka lub długa.
Chomik dżungarskie – długość ciała 7-10cm, waga 30-40 g, długość życia ok 2 lata, chomiki te wyróżniają się charakterystyczną, czarną pręgą od czoła po ogon. W większości chomiki te są ciemnego-szarego ubarwienia, lecz występują także białe, u których też wyróżnia się pręgę na grzbiecie, lecz jest ona mniej widoczna.
Chomiki Campbella – 8-10 cm, 30-60g, wschodni kuzyn chomika dżungarskiego
Większość chomików w Polsce to hybrydy – czyli mieszanki ras dżungarskiej i Campbella.
Chomik Roborowskiego (chomicznik malutki)– najmniejszy, ma ok 5 cm długości, waży 20-25 g, futro ma koloru piaskowego z lekko szarym odcieniem włosa bliżej skóry, a brzuch, łapki i pyszczek w kolorze białym.
Na koniec porównanie różnych gatunków chomików domowych z chomikiem europejskim, który obecnie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.
Warunki utrzymania
Odpowiednie chomicze lokum jest bardzo ważne. To w nim spędzają one znaczną część swojego życia. Często przez nieodpowiednie warunki chomiki mogą okazywać agresję, czy inne niepokojące zachowania. Idealne mieszkanie dla chomika to:
- Klatka lub terrarium/ akwarium o minimalnych wymiarach długość 80 cm, szerokość 40 cm, a najlepiej zakupić klatkę o długości 100-120 cm, by była komfortowym mieszkaniem dla pupila.
- Szerokość między prętami w przypadku klatki nie powinna przekraczać 1 cm (dla chomika Roborowskiego 0,6 cm), powinna znajdować się w spokojnym miejscu, z dala od słońca, hałasów, intensywnych zapachów. Najlepszą opcją jest umieszczenie klatki na wysokości – dzięki czemu chomik będzie mógł spokojnie spać w ciągu dnia, a nam ułatwi obserwację go wieczorem. Zwierzę powinno czuć się komfortowo w swoim mieszkaniu.
- Gruba warstwa ściółki, najlepiej trociny niepylące, które można wymieszkać ze ściółką lnianą czy konopną. Chomiki uwielbiają kopać tunele, dlatego ściółki powinno być jak najwięcej. Przy sprzątaniu wskazane jest zostawienie ok 20% starej ściółki, by zostawić zapach, dzięki czemu ograniczymy zwierzęciu stres.
Warto zagospodarować kącik (lub osobny pojemniczek), w którym znajdzie się piasek do kąpieli (niepylący)– chomiczki tarzają się w nim czyszcząc futerko.
Niektóre wykorzystują piaskownicę jako toaletę, co ułatwia sprzątanie (najlepiej umieścić w rogu klatki).
- Dwie miseczki (najlepiej ceramiczne) oraz poidełko – większość chomików preferuje picie z poidełka, ale na początku można podać wodę również w miseczce, by zobaczyć co wybierze. Niezjedzony pokarm należy regularnie wyrzucać, a wodę codziennie wymieniać na świeżą.
- Kołowrotek do biegania – o średnicy 28 cm dla chomika syryjskiego i 20 cm dla innych gatunków chomików. Średnica jest ważna, by uniknąć zniekształceń kręgosłupa.
- Kołowrotek nie powinien posiadać szczebelków i tak zwanego efektu nożyc (gdy budowa kołowrotka umożliwia zaklinowanie części ciała (łapki, głowy) w przestrzeni między wspornikiem koła a jego podporą/nóżkami). Najcichsze są kołowrotki drewniane.
- Korzyści z umieszczenia kołowrotka w klatce to: mniejszy stres, lepszy wpływ na stymulację neurogenezy, poprawa zdolności poznawczych, procesu uczenia i pamięci, spadek częstotliwości zachowań stereotypowych, a nawet liczniejsze mioty, co udowodniły badania z 2005 roku.
- Domek i urozmaicenia środowiska – najlepiej drewniane, np. mostki, drabinki, gałązki, suszone kłosy
Dieta chomika
Chomiki to zwierzęta wszystkożerne. Podstawą ich diety przede wszystkim jest pokarm roślinny. W ich pożywieniu powinny znaleźć się zatem ziarna zbóż, suszone zioła, siano świeże warzywa, owoce. Dodatkiem niezbędnym jest jednak białko pochodzenia zwierzęcego np. owady, czy gotowane bez przypraw mięso. Jako dodatek ułatwiający ścieranie zębów powinno się podawać również gałązki drzew i krzewów. Białka w diecie powinno być ok 16%, tłuszczu ok 5%, a resztę powinny stanowić węglowodany, najlepiej złożone.
Chomiki są ziarnojadami, ale do ich prawidłowego funkcjonowania potrzeba im dodatku naturalnego pokarmu zwierzęcego, np. świerszczy czy mączników. Jest to smaczna, chętnie wybierana przekąska, ale są to pokarmy wysokokaloryczne, dlatego powinny być podawane w formie atrakcyjnego przysmaku w niewielkich ilościach. Charakterystycznym dla chomika zachowaniem jest gromadzenie zapasów jedzenia.
Ziarna można rozrzucić na ściółce, by dostarczyć chomikowi ciekawego zajęcia.
Granulat dobrej jakości zawiera odpowiednią koncentrację składników pokarmowych, a także jest zjadany w całości, ponieważ wybredne osobniki mogą wybierać najatrakcyjniejsze części mieszanki ziaren, zostawiając resztę. Ale jest to sprzeczne z chomiczym behawiorem, ponadto praca zębami jest dużo mniejsza i jest to nudna forma posiłku dla chomika.
Ponadto warto podawać chomikowi kłosy np. prosa sengalskiego – jest to również ciekawa zabawa dla zwierzątka, mieszanki ziół oraz gałązki – by urozmaicić dietę i środowisko.
Każdego dnia warto podawać również świeże warzywa, a owoce podaje się rzadziej, 2-3 razy w tygodniu jako przysmak, ze względu na wysoką zawartość cukrów prostych i kaloryczność. Zbyt duża ilość cukrów prostych prowadzi do zaburzeń mikrobioty, biegunek i nadmiernej masy ciała.
Opieka nad chomikiem
Oswojenie chomików wymaga wiele cierpliwości. Warto dać zwierzątku czas na zapoznanie się z otoczeniem, codzienną rutyną, głosem człowieka. Kolejnym krokiem jest oswojenie chomiczka z zapachem człowieka i obecnością ręki w klatce, by wiedział, że nie jest to dla niego zagrożenie. Gdy czas na to pozwala korzystne będzie podawanie smakołyków z ręki, by dobrze ją sobie skojarzył. Codziennie obowiązki w opiece nad chomikiem to: podmiana ściółki (z chomiczej toalety), wymiana wody i wyrzucanie niezjedzonego jedzenia, karmienie oraz obserwacja zwierzęcia, pamiętając o tak zwanym „efekcie maski”.
„Efekt maski”, czyli ukrywanie oznak słabości czy choroby jako naturalne zachowanie ofiar w ekosystemie.
Stanowcze NIE dla chomika
- kołowrotki o zbyt małej średnicy – stanowią ryzyko uszkodzenia kręgosłupa
- dyski do biegania – ryzyko wypadnięcia i uszkodzenia kręgosłupa
- kule do biegania – dla opiekunów jest to zabawny widok, dla chomika ogromny stres, każde uderzenie o ściany boli, nie wspominając już o bólu kręgosłupa z powodu biegania w małej kuli
- kołowrotki z efektem nożyc lub metalowymi szczebelkami
- zbyt małe klatki – to więzienie, a nie mieszkanie dla chomika, maluch nie może zaspokajać swoich potrzeb, więc całe życie jest nieszczęśliwy
- dropsy, ciasteczka, kolby – zawierają głównie cukier i szkodliwe dla zdrowia dodatki (lepiej podać kawałek jakiegoś owoca jako smakołyk)
- szelki – maluch może się z nich wyśliznąć, ryzyko uszkodzenia kręgosłupa
Najczęstsze choroby chomików
Choroby przewodu pokarmowego – biegunka na skutek zakażenia wirusowego, bakteryjnego, pasożytniczego lub błędów w diecie szybko prowadzi do odwodnienia, wyniszczenia i śmierci. Przy biegunce u chomika zalecamy szybkie odwiedzenie lekarza weterynarii specjalizującego się w leczeniu małych ssaków, by zastosować odpowiednie leczenie i wsparcie organizmu w drodze do zdrowia.
Ropnie oraz problemy stomatologiczne – przyczyny to wady genetyczne, uraz lub nieprawidłowa dieta. Przy wadach zgryzu konieczne są regularne korekcje siekaczy (tylko one wymagają ścierania).
Choroby skóry wywoływane przez nużeńce lub grzybicę – często po zakupie zwierzątka w sklepie lub na starość, na skutek spadku odporności. Grzybica to choroba groźna dla człowieka, dlatego konieczne jest oprócz leczenia zachowanie odpowiednich zasad higieny, według zaleceń lekarza weterynarii.
Choroby nowotworowe – jak u innych gatunków zwykle dotykają starszych zwierząt. Niektóre guzy można bezpiecznie wyciąć, ale zdarza się to dość rzadko. Chomiki to niezwykle delikatne zwierzątka, dlatego zabiegi w znieczuleniu ogólnym wiążą się z dużym ryzykiem. Wiele nowotworów u chomików ma przebieg złośliwy np. mięsaki – w takich sytuacjach szybko dochodzi do utraty komfortu życia z powodu bólu – najlepszą decyzją jest pożegnanie malucha.
Otyłość – na skutek przekarmiania i zbyt małej ilości ruchu. Chomiki z nadmierną masą ciała wydają się urocze i zabawne dla wielu opiekunów, ale niestety takie zwierzątka są nieszczęśliwe. Otyłość prowadzi do chorób serca, układu ruchu, obniża jakość życia oraz skraca jego długość. Dlatego warto regularnie kontrolować wagę malucha, by uchronić go od skutków otyłości.
Chomik dla dziecka – czy to dobry pomysł?
Mamy nadzieję, że każdy czytelnik odpowiedział sobie na pytanie zadane na początku tego artykułu. Chomiczek to zwierzątko, które wymaga codziennej troski, zaangażowania i opieki. Koszt zakupu wyposażenia dla chomika wielokrotnie przewyższa zakup chomika w popularnych sklepach zoologicznych (polecamy wybór adopcji lub sprawdzonej hodowli).
Chomik jak każde inne zwierzę może zachorować. Nie każdy lekarz weterynarii potrafi leczyć gryzonie, dlatego warto dowiedzieć się, gdzie najbliżej przyjmuje taki specjalista, często konieczny jest dojazd do innej miejscowości. W naszej przychodni leczymy kompleksowo wszystkie małe ssaki.
Te gryzonie żyją dość krótko, co wiąże się z koniecznością pożegnania w nieodległym czasie. Są to delikatne zwierzątka – dzieci wymagają ciągłej uwagi, by nie zrobiły maluchowi krzywdy. Chomiki są dość zwinne i szybkie – dorosłej osobie trudno jest utrzymać je na rękach, a tym bardziej dziecku.
Chomiki są zwierzętami nocnymi. Przez cały dzień śpią – wyciąganie ich z klatki na siłę może stać się przyczyną ugryzienia (nic dziwnego, nikt nie lubi być budzony ze snu). Dzieci mogą obserowować chomiczka jedynie w nocy lub późnym wieczorem, co warto wziąć pod uwagę przy decyzji o nowym domowniku.
Podsumowując: Jak każde zwierzę chomik nie może być pod wyłączną opieką dziecka. To rodzice pełnią odpowiedzialność za poznanie potrzeb tego gatunku zwierząt, zaspokajanie ich, dbanie o czystość w mieszkaniu chomika, odpowiednią dietę, wizyty u lekarza weterynarii w razie choroby oraz zapewnienie opieki w czasie nieobecności w domu. Dziecko może angażować się w opiekę, pomagać w codziennych czynnościach, co uczy odpowiedzialności i troski za żywe stworzenie.
Chomik nie wymaga tak wiele jak pies czy kot, relacja z nim jest również inna. Pamiętajmy o potrzebach gatunku, który zapraszamy do swojego domu, by zwierzątku żyło się w nim po prostu dobrze.
Gdzie warto zajrzeć?
- https://gryzinfo.wixsite.com/gryzinfo/chomik
- https://podrikhamstery.weebly.com/vademecum.html
- https://okienkozycia.pl/opieka/chomik-opieka/
- https://chomiczadzielnica.weebly.com/
