Małe króliczki są przeurocze – to puchate futerko i śliczne oczka rozczulają każdego. Przed podjęciem decyzji o zaproszeniu uszaka do swojego domu warto zapoznać się z potrzebami tego gatunku zwierząt i rozważyć czy będziemy w stanie zapewnić mu szczęśliwe życie. Zachęcamy również wszystkich którzy już są Opiekunami króliczków do poszerzenia wiedzy o swoich podopiecznych.
Skąd wziąć królika?
Najbardziej popularną opcją są sklepy zoologiczne. Nie polecamy zakupu zwierząt z tych miejsc, ponieważ często są chore lub zaniedbane (nie wszystko widać przy zakupie). Zwierzęta pochodzą z chowu wsobnego, gdzie matki są wykańczane ciągłymi porodami – „pseudohodowle” są nastawione na jak największy zysk, nie dbając o zdrowie i dobro zwierząt. Zakup wspiera takie działalności. Dużo lepszą opcją jest przygarnięcie zwierzątka z fundacji lub schroniska.
W Polsce działa kilka dobrych hodowli królików. Po czym je poznać? Wszystkie zwierzęta są regularnie badane, posiadają książeczki zdrowia, są zadbane. Każde zwierzę jest szanowane i kochane, a nie traktowane jako „maszyna do zarabiania pieniędzy”. Hodowcy planują mioty tak, by samica miała odpowiedni czas na regenerację. Ponadto w pracy hodowlanej skupiają się na właściwym doborze genetycznym, by doskonalić korzystne cechy rasy. Umożliwia również objerzenie rodziców miotu oraz warunków ich życia. Zakup zwierzątka z takiej hodowli jest trudniejszy niż w sklepie. Często wymagane jest uzupełnienie ankiety przed zakupem i rozmowa z hodowcą, który edukuje przyszłych opiekunów w trosce o jak najlepsze domy dla maluchów. Dobrzy hodowcy są zainteresowani losem swoich zwierząt, dlatego zwykle chętnie odpowiadają na pytania również po zakupie, ponieważ posiadają obszerną wiedzę o tym gatunku zwierząt, którą chętnie się dzielą. Dlatego zachęcamy do zakupu ze sprawdzonych hodowli lub adopcji królików.
Rasy królików
Przedstawiamy kilka najpopularniejszych ras królików domowych.
Królik Rex – charakteryzują je stojące uszy, krótkie futerko i krnąbrny charakterek. To jedne z najbardziej popularnych królików domowych, występują w różnych umaszczeniach.
Karzełek Teddy – malutki króliczek o wadze ok 1,5 kg, z puchatym futerkiem, wymagającym czesania, szczególnie w okresach intensywnego linienia, jest to rasa brachycefaliczna (posiadają krótszą twarzoczaszkę)
Mini Loop – również króliczek miniaturowy, o różnych umaszczeniach
Baranek miniaturowy – to największe z królików miniaturowych (ważą 2-2,5 kg), występują w różnych umaszczeniach. Warto kontrolować regularnie opadające uszy, ponieważ częściej rozwijają się tam infekcje.
Baran francuski – przedstawiciel ras hodowlanych, który mieszka niekiedy w mieszkaniu, w tym przypadku duży kojec to minimum, a najlepiej udostępnić królikowi całe mieszkanie (waży 4-6 kg)
Podstawowe informacje o królikach:
| Długość życia | 8-12 lat |
| Waga | 1,5 – 9 kg |
| Temperatura ciała | 38,5 -39,5°C |
| Tętno | 130-325 bpm |
| Ilość oddechów/min | 32-60/min |
| Osiągnięcie dojrzałości płciowej | 4-5 msc (małe rasy) 5-8 msc (duże rasy) |
| Długość ciąży | 30-32 dni |
| Waga noworodka | ok 50 g |
| Ilość młodych w miocie | 4-5 (małe) 8-12 (duże) |
| Wiek odsadzenia od matki | min 28 dni, najlepiej w 6-8 tygodniu |
| Ilość zębów | 28, w tym 6 siekaczy |
| Zapotrzebowanie na wodę | 100 ml/kg/ 24h |
| Zapotrzebowanie dzienne na pokarm | 80-100 g/kg/24 h |
| Dzienna objętość moczu | 130 ml/kg |
| Ilość bobków | 20-30 g/kg |
- Króliki miniaturowe ważą 1,5- 2kg, rasy średnie ok 5-6 kg, a rasy olbrzymie mogą ważyć nawet 9 kg.
- Przy dobrym utrzymaniu i stanie zdrowia króliki żyją 8-12 lat (zwykle ok 10). Większe rasy zwykle żyją krócej.
- Królik należy do rzędu zajęczaków (Lagomorpha). Od gryzoni różnią się odróżnia je ilość siekaczy (dwie pary w górnej szczęce), obecność zębów mlecznych i sposób przeżuwania pokarmu.
- Króliki produkują cekotrofy – to kał zawierający związki mineralne, który królik zjada, zwykle w godzinach nocnych, więc nie jest to widoczne dla opiekuna.
- Króliki są terytorialne. Posiadają gruczoły podbródkowe, podżuchwowe, okołoodbytowe oraz kroczowe, które służą do znakowania zapachami.
- Samice są płodne przez cały rok. Owulacja następuje 10 h po kryciu, a zapłodnienie 17 h po kryciu. W trakcie ciąży samica buduje gniazdo dla młodych wykorzystując do tego własną sierść oraz siano.
- Młode króliki są gniazdownikami. Rodzą się całkowicie nagie, ślepe i głuche. Słuch pojawia się po siedmiu dniach, a oczy otwierają się dziesiątego dnia życia.
- Młode piją mleko matki przez ok 28 dni, ale powinny z nią zostać do 6-8 tygodnia.
Żywienie królików
- Większość jamy brzusznej tego zwierzątka zajmuje przewód pokarmowy. Jest to bezwzględny roślinożerca, który powinien jeść dużo pokarmu bogatego we włókno (siano, trawa, zielonki). W innym razie często zdarzają się problemy takie jak niedrożność przewodu pokarmowego lub całkowite zatkanie, które wymaga szybkiej interwencji lekarza weterynarii.
- Króliki posiadają 28 zębów, które rosną przez całe życie. Muszą być ścierane, co umożliwia pasza bogata we włókno.
- Królik powinien mieć całodobowy dostęp do siana i świeżej wody. W diecie powinny znaleźć się codziennie świeże rośliny zielone takie jak: trawa, sałata (najlepiej rzymska – jest najmniej zanieczyszczona), natka pietruszki, koper, roszponka, seler naciowy, zioła takie jak mniszek, mięta, melisa, bazylia – podajemy w małych ilościach. Można podawać również warzywa: pomidor, ogórek, cukinia, papryka.
- Warzywa korzeniowe (marchew, burak, pietruszka) traktujemy jako smakołyk, podobnie jak owoce (jabłko, maliny, gruszka, banan) – można podawać 2-3 razy w tygodniu w małych ilościach.
- Warto podawać królikom mieszanki suszonych ziół – ok garstki dziennie dla królika.
Jakie zioła można podawać codziennie, a jakie okazjonalnie?
Zachęcamy do zajrzenia-> https://okienkozycia.pl/zielnik-krolikow-i-gryzoni/
- Granulat nie jest konieczny w diecie królika. Jeśli opiekun chce go podawać, warto wybrać granulat bezzbożowy, ponieważ zboża prowadzą do otyłości oraz problemów stomatologicznych. Podajemy max 1 łyżkę stołową dla królika rasy miniaturowej.
- Królikom NIE WOLNO podawać: kolb, dropsów, karm zbożowych, chleba, wapieniek, cytrusów, warzyw takich jak kapusta, brokuł, cebula, ziemniak.
Potrzeby królików
- Dieta – dopasowana do potrzeb gatunku
- Przestrzeń – klatka o wymiarach min 120 cm x 60 cm dla jednego królika
Najlepszym rozwiązaniem jest zakup kojca lub udostępnienie królikowi całego pokoju. Króliki to czyste zwierzątka, szybko uczą się korzystania z kuwety. Pokój lub mieszkanie powinny być odpowiednio zabezpieczone przed króliczymi ząbkami (szczególnie kable, książki, rośliny). Królicze mieszkanie powinno umożliwić uszakowi wykonanie tzw “stójki”, czyli stanięcie na dwóch łapkach. Kojec powinien być odpowiednio wysoki (min 50 cm), by królik z niego nie wyskoczył.
Jeśli królik ma spędzać większość życia w klatce to powinna być ona dla niego miejscem komfortowym, a nie ciasnym więzieniem.
Króliki wymagają min 4 godziny wybiegu dziennie. Są to zwierzątka najbardziej aktywne we wczesnych godzinach porannych lub wieczornych. Dlatego obserwując królika w środku dnia zwykle będzie on odpoczywał. Ważne jest zaspokojenie potrzeby biegania, by królik utrzymał zdrowie fizyczne i psychiczne.
Im większa przestrzeń do życia tym lepiej.
- Kuweta – króliki szybko uczą się korzystania z kuwety. Najlepsze są kuwety prostokątne, umożliwiające swobodne obracanie się. Przy kuwecie powinien zostać umieszczony paśnik – jedząc siano króliki załatwiają jednocześnie potrzeby fizjologiczne, to naturalne zachowanie tego gatunku. Najlepiej sprawdza się zwykły pellet drzewny – dobrze chłonie wilgoć, jest bezpieczny i tani.
Jak nauczyć królika korzystania z kuwety?
- Kuweta powinna być ustawiona w rogu klatki lub kojca. Przy kuwecie umieszczamy paśnik z sianem, co przyspieszy naukę.
- Żwirek powinien znajdować się tylko w kuwecie. Reszta klatki pozostaje pusta lub można położyć tam kocyk/ręcznik.
- Wycieramy mocz królika papierem, który umieszczamy w kuwecie, podobnie jak bobki. Najlepiej robić tak po każdej sytuacji załatwienia potrzeb fizjologicznych poza kuwetą.
- Króliki są czystymi zwierzątkami, więc szybko uczą się gdzie jest ich toaleta. Warto uzbroić się w cierpliwość w przypadku maluchów – to tylko dzieci.
- Króliki niekastrowane mogą mieć problem z nauką korzystania z kuwety. Oddawanie moczu i kału to znaczenie terenu, dlatego nie zrezygnują z tego. Warto zdecydować się na kastrację zanim królik wyrobi sobie ten nieprzyjemny dla Opiekuna nawyk.
- Miseczki na pokarm i wodę – najlepiej sprawdzają się miseczki ceramiczne, ponieważ są zbyt ciężkie, by królik mógł je wywrócić i łatwe do utrzymania w czystości. Króliki preferują picie wody z miseczki, ale pierwszego dnia w nowym domu można zamontować również poidełko. Hodowca powinien odpowiedzieć na pytanie, jak pojone są zwierzęta w hodowli.
- Paśnik na sianko – najlepiej by był zamontowany przy kuwecie
- Domek lub inne schronienie – króliki w sytuacjach stresu szukają schronienia, by schować się przed niebezpieczeństwem. Domek może być drewniany – to świetna zabawka do gryzienia. Warto przygotować dla królika również inne schronienia: norki, tunele czy kocyki, pod którymi można się ukryć – daje to poczucie bezpieczeństwa.
- Transporter – dopasowany do docelowej wielkości królika, przydaje się w trakcie podróży, np. do weterynarza. Najlepiej, by znajdował się w otoczeniu królika. Dzięki temu królik będzie z nim oswojony, transporter stanie się przytulną kryjówką. Na czas podróży warto położyć w nim ligninę, podkład higieniczny oraz ciepły kocyk i garść sianka/trawy. Kawałek świeżego ogórka dostarczy królikowi wody (szczególnie w upały), a okrycie transportera kocem ogrzeje w zimę.
- Cążki do pazurów – jeśli opiekunowie chcą obcinać pazurki w domu
- Szczotka – regularne czesanie jest ważne szczególnie w okresie linienia, by zapobiegać połykaniu sierści oraz u ras z rosnącą sierścią
- Ubogacenia środowiska – zabawki, bezpieczne, naturalne gryzaki, drewniane mosty czy piaskownica (np. ze skrawkami materiału, kocykami, plastikowymi piłeczkami i poukrywanymi smaczkami w środku), która zaspokoi naturalną potrzebę kopania to tylko kilka pomysłów jak urozmaicić królikom życie. Posiłek można schować w różnych miejscach na wybiegu – królik będzie miał świetną zabawę w szukanie jedzenia. Warzywa można nadziać na patyk, tworząc warzywny szaszłyk, co urozmaici nudne jedzenie z miseczki. Na rynku istnieje wiele zabawek interaktywnych dla królików, np piłeczki z tunelem w środku. Króliki będzie szczęśliwszy oraz ochroni go to przed nudą, która zwykle skutkuje niszczeniem w domu.
źródło zdjęć: Pinterest
- Kontakt z innym królikiem – ważna potrzeba tego gatunku zwierząt. Człowiek nigdy nie zastąpi towarzystwa drugiego królika. Posiadając dwa lub więcej królików możemy obserwować interakcje między nimi, co sprawia opiekunom wiele radości.
- Kontakt z człowiekiem – króliki wbrew pozorom nie lubią być brane na ręce i przytulane, ponieważ nie czują się wtedy bezpiecznie. Za to chętnie podchodzą, czekając na głaskanie.
Jak oswoić królika?
- Przez kilka pierwszych dni konieczne jest pozostawienie królika w spokoju – to czas potrzebny na zapoznanie się z nowym miejscem, zapachami, odgłosami. Królik powinien mieszkać w spokojnym, cichym miejscu, z dala od innych zwierząt i mieć zapewnione schronienie.
- Dobrym pomysłem jest podawanie królikowi atrakcyjnego jedzenia z ręki – w ten sposób skojarzy ją sobie z czymś miłym.
- Unikamy gwałtownych ruchów czy hałasów – to wszystko może wystraszyć malucha.Nie wyjmujemy królika z klatki na siłę jeśli nie ma pilnej potrzeby – podnoszenie sprawia, że królik czuje się zagrożony.
- Po kilku dniach można otworzyć klatkę – to zaproszenie do wyjścia. Króliczek sam powinien zdecydować kiedy jest na to gotowy, uszanujmy go. W tym czasie najlepiej usiąść spokojnie obok klatki, trzymając smaczne jedzonko takie jak soczysta trawa, sałata, plasterki banana.
- Konieczna jest cierpliwość – królik to delikatne zwierzątko, potrzebuje dużo czasu, by upewnić się, że człowiek nie jest dla niego zagrożeniem. Maluchy pochodzące z dobrych hodowli mają już pozytywne skojarzenia z ludźmi, więc proces oswajania przebiega zwykle szybciej.
- Spokojne zachowanie człowieka poskutkuje sympatią uszaka – po jakimś czasie sam będzie przychodził na głaskanie 😊
Ważne – to zwierzę decyduje kiedy jest gotowe na kontakt z człowiekiem. Królik powinien podejść do człowieka jako pierwszy. W innym razie szybko może się wystraszyć.
Szczepienia
Króliki szczepimy przeciwko myksomatozie oraz pomorowi królików typu I i II. To groźne, śmiertelne choroby zakaźne, dlatego warto chronić przed nimi swojego pupila. Pierwsze szczepienie wykonywane jest najwcześniej, gdy królik skończy 5 tygodni. Szczepienie powtarzamy raz w roku. Przed szczepieniem lekarz weterynarii bada dokładnie zwierzątko, by upewnić się, że jest całkowicie zdrowe. W przypadku niepokojących objawów lub u zwierząt starszych zalecamy wykonywać dodatkowe badania, takie jak badanie krwi, USG lub inne, w razie potrzeby. U królików powyżej 5 lat wzrasta ryzyko zachorowania na wiele chorób, dlatego warto obserwować pupila oraz odwiedzać przychodnię weterynaryjną na badania profilaktyczne.
Króliki ukrywają ból – to naturalne zachowanie, ponieważ jako ofiary nie mogą pokazywać słabości drapieżnikowi. Dlatego królik, który pokazuje objawy takie jak brak apetytu, apatia, siedzenie w kącie w charakterystycznej pozycji odciążająca brzuch to zwykle królik w stanie nagłym. Opiekun powienien jak najszybciej udać się do lekarza weterynarii specjalizującego się w leczeniu królików, by otrzymać fachową pomoc. Nawet godzina opóźnienia może przesądzić o życiu pupila!
Kastracja
Kastracja to trwałe pozbawienie płodności, poprzez wycięcie macicy, jajowodów i jajników u samic, a jąder u samców. Zabieg ten wykonujemy po osiągnięciu dojrzałości płciowej, czyli w min 5 miesiącu życia. Kastracja to temat ważny, szczególnie dla królików. Dlaczego?
+Króliki to zwierzęta z silnym popędem płciowym – nierealizowany jest bardzo męczący dla królika (i opiekunów), zwierzę żyje w ciągłej frustracji.
+Króliki są silnie terytorialne – przed kastracją mogą wykazywać zachowania agresywne wobec ludzi, znaczą również swój teren (czyli całe mieszkanie) bobkami i moczem.
+ Zaprzyjaźnianie dorosłych królików bez kastracji rzadko kiedy jest możliwe. Żyjąc w stadzie króliki są po prostu szczęśliwsze.
+ Po kastracji króliki są spokojniejsze – wobec innych królików i potulniejsze dla właścicieli.
+ Samice królików często chorują na choroby układu rozrodczego takie jak: nowotwory macicy czy ropomacicze. Niestety zwykle kończą się śmiercią zwierzątka.
+ By uniknąć niechcianej ciąży w przypadku posiadania kilku królików. Są to zwierzęta, które rozmnażają się niezwykle szybko, więc utrzymywanie osobników różnych płci bez kastracji jest delikatnie mówiąc nierozsądne.
Zachęcamy do kastracji królików po osiągnięciu odpowiedniego wieku. Jest to zabieg szybki, rekonwalescencja trwa krótko (do tygodnia u samic), a zapewni spokój na resztę życia.
Najczęstsze choroby królików
Niedrożność przewodu pokarmowego
Przyczyny: najczęściej trichobezoar, czyli połknięte futro, inne przyczyny to połknięte ciało obce, otyłość, zrosty lub ropnie w przewodzie pokarmowym
Objawy: utrata apetytu, przyjmowanie pozycji bólowej, apatia
Niedrożność częściowa przewodu pokarmowego może przejść w zastój przewodu pokarmowego – co prowadzi do ostrego rozszerzenia żołądka. Jest to stan zagrażający życiu, wymaga intensywnej terapii, często kończy się zabiegiem operacyjnym. Brak reakcji ze strony opiekuna lub zbyt wolna reakcja niestety skutkuje śmiercią zwierzątka.
Jak zapobiegać?
Podawanie dużej ilości pokarmu bogatego we włókno (siano) – dzięki ciągłemu przeżuwaniu pasaż jelitowy jest prawidłowy.
Kontrole stomatologiczne – problemy z zębami powodują zmniejszenie apetytu, ponieważ królik czuje ból lub dyskomfort w trakcie przeżuwania. Połyka więc większe fragmenty pokarmu, które mogą spowodować niedrożność przewodu pokarmowego.
Ograniczenie pokarmu wysokoenergetycznego, np granulatu, owoców, warzyw korzeniowych – królik chętnie je wybiera, przez co je mniej siana lub trawy.
W sezonie linienia warto podawać profilaktycznie 1 łyżeczkę siemienia lnianego dla usprawnienia perystaltyki przewodu pokarmowego lub syrop odkłaczający (np. Syrop odkłaczający dla królików Dr Ziętek).
Regularne szczotkowanie oraz wizyty u groomera w przypadku zwierząt z dłuższą sierścią – by królik nie połykał nadmiaru futerka.
Choroby układu oddechowego
Przyczyny: zakażenie bakteryjne (np. Pasteurella multocida), zła jakość powietrza, czynniki genetyczne, stres, brak higieny
Objawy: kichanie, wypływ z nosa, duszność, osowiałość, brak apetytu
Jak zapobiegać?
Podstawą jest poprawa warunków środowiskowych i leczenie według zaleceń lekarza w przypadku choroby powodowanej przez bakterie.
Nowe zwierzęta powinny być objęte kwarantanną, by wykryć ewentualną chorobę przed zapoznaniem z domownikami.
Oprócz leczenia warto stosować zioła lub preparaty wspierające odporność.
Encephalitozoon cuniculi
Przyczyny: zakażenie od innego królika, zwykle przez kontakt z moczem
Objawy: oczopląs, skręt szyi w jedną stronę, objawy neurologiczne, utrata równowagi, osłabienie apetytu, apatia, wielomocz, zwiększone pragnienie
Jest to choroba powodowana przez mikrosporidium, które zasiedla nerki, oczy oraz układ nerwowy. Większość populacji królików jest jego nosicielem, ale tylko u niektórych występują charakterystyczne objawy. Zastosowanie odpowiedniego leczenia i wsparcia takiego jak fizjoterapia hamuje rozwój choroby oraz zwiększa komfort życia królika.
Jak zapobiegać?
Przed zakupem królika z hodowli warto zapytać czy rodzice byli badani w kierunku tej choroby. Nie jest możliwe całkowite zapobieganie, ponieważ objawy mogą uaktywnić się w dowolnym momencie życia, np. przy spadku odporności.
Choroby stomatologiczne
Przyczyny: genetyczne, niewłaściwa dieta (ziarna zbóż – zbyt duża ilość fosforu w diecie przy zbyt małej ilości wapnia oraz zbyt duża dawka energetyczna w posiłku, nadmiar cukrów prostych, zbyt mało włókna w diecie), urazy, otyłość
Objawy: spadek lub utrata apetytu, ślinienie, osowiałość, mniejsze spożywanie siana, utrata masy ciała, może pojawić się ropień
Choroby stomatologiczne trwają niestety do końca życia zwierzęcia. Poprzez wykonanie zabiegów takich jak ekstrakcja (usunięcie) zęba czy regularne korekcje stomatologiczne możemy zapewnić pupilowi komfort życia. W innym razie królik odczuwając dyskomfort lub ból z czasem całkowicie przestanie jeść, co prowadzi do chorób przewodu pokarmowego, o których pisaliśmy wyżej oraz postępującej utraty masy ciała.
Ropnie mogą mieć różne lokalizacje. Wymagają antybiotykoterapii oraz opracowania chirurgicznego. U królików z problemami stomatologicznymi ropnie pojawiają się dość często. Do diagnostyki konieczne jest znieczulenie pacjenta, by dokładnie obejrzeć wszystkie zęby policzkowe oraz wykonanie zdjęć RTG. W trudniejszych przypadkach wymagane jest badanie za pomocą tomografii komputerowej, by zabieg chirurgiczny był maksymalnie dokładny.
Jak zapobiegać?
Odpowiednia dieta – bogata we włókno
Regularne kontrole stomatologiczne i korekcje zębów w razie potrzeby
Leczenie od razu po zdiagnozowaniu choroby stomatologicznej – by proces nie pogłębiał się
Dbanie o prawidłową masę ciała zwierzęcia – ruch i ograniczanie pokarmów wysokoenergetycznych
Stanowcze NIE dla królików
- karma na bazie ziaren zbóż – szybko prowadzi do otyłości i chorób stomatologicznych
- kolby z ziaren, dropsy, słodkie przekąski i inne tego typu „przysmaki”
- wapienka – króliki nie potrzebują dostarczania wapnia w takiej formie
- szelki dla królika – prowadzą do urazów kręgosłupa
- zbyt małe klatki – to więzienie dla zwierzęcia
- chleb – króliki ścierają zęby przeżuwając duże ilości siana, podawanie suchego chleba tylko im zaszkodzi (kiedyś był to popularny mit)
- warzywa kapustne, wzdymające, cytrusy, cebula, czosnek, warzywa strączkowe, warzywa poddane obróbce termicznej
- produkty nieprzeznaczone do spożycia przez królika
Gdzie warto zajrzeć?
